Düzensiz döngü: ne zaman endişelenmeli?

Özet

Perimenopozda döngünün değişmesi, önce kısalması, sonra uzaması, arada atlaması, bazen de yoğunlaşması beklenir. Bu, evrelemenin temelidir ve tek başına endişe edilecek bir durum değildir. Ancak "perimenopoz" kelimesi, incelenmesi gereken kanamaların göz ardı edilmesine yol açabilir. Rahim polipleri, miyomlar, rahim iç zarında kalınlaşma ve nadiren kanser, aynı yaş grubunda sık görülür ve benzer belirti verir. Bu makale "beklenen" ile "incelenmesi gereken" arasındaki çizgiyi bir miktar netleştiriyor. Nihai çizgiyi senin adına yalnızca doktorun çizer.

Ne oluyor?

Perimenopozda kanama düzensizliğinin temel nedeni yumurtlamanın seyrekleşmesidir (Lumia makale: Progesteron ve döngü). Beklenen örüntü:

• Erken perimenopoz: Döngüler arasında 7 gün ve üzeri fark oluşur. Bazı döngüler kısalır (21–24 gün), bazıları uzar. Kanama miktarı değişebilir.

• Geç perimenopoz: 60 gün ve daha uzun âdet görülmeyen aralıklar oluşur. Ardından gelen kanama bazen daha yoğundur, çünkü rahim iç zarı uzun süre östrojene maruz kalmıştır.

• Son âdete doğru: Aralıklar açılır, kanama azalır ve seyrekleşir. Son âdet ancak 12 ay sonra geriye dönük belirlenir.

Perimenopozdaki her kanama düzensizliği hormonal değildir. Aynı yaşlarda polipler (rahim iç zarında iyi huylu çıkıntılar), miyomlar (kas tümörleri), adenomyozis, endometriyal hiperplazi (iç zarın aşırı kalınlaşması) ve nadiren endometriyal kanser kanama yapar. Tiroid hastalığı ve pıhtılaşma bozuklukları da kanamayı yoğunlaştırabilir.

Ne biliyoruz?

• Değişkenlik tanımın parçasıdır: STRAW+10, perimenopozu tam olarak döngü uzunluğundaki bu değişkenlikle tanımlar. Bu nedenle düzensizliğin kendisi bir hastalık göstergesi değildir ¹.

• Ancak sınırlar vardır: Uluslararası (FIGO) sınıflama, şunları "anormal uterin kanama" olarak tanımlar ve değerlendirme gerektiğini söyler: 8 günden uzun kanama, 24 günden kısa veya 38 günden uzun ve düzensiz aralıklar, âdet aralarında kanama, yaşamı etkileyen yoğun kanama ².

• 45 yaş üstünde değerlendirme eşiği düşüktür: ACOG, 45 yaş üstünde anormal uterin kanaması olan kadınlarda rahim iç zarından örnek alınmasını (endometriyal biyopsi) birinci basamak değerlendirme olarak önerir. 45 yaş altında ise karşılıksız östrojen maruziyeti (obezite, yumurtlama bozukluğu) veya tedaviye yanıtsızlık varsa önerir ³. Transvajinal ultrason, polip ve miyom için ilk görüntülemedir.

• Yoğun kanama tedavi edilebilir: NICE, yoğun âdet kanamasında hormonlu rahim içi aracı (levonorgestrel RİA) birinci basamak seçenek olarak önerir. Âdet sırasında kullanılan traneksamik asit, ağrı kesici/antiinflamatuar ilaçlar, döngüsel progestojenler ve hormonal doğum kontrol yöntemleri diğer seçeneklerdir. Yapısal neden (polip, miyom) varsa histeroskopik veya cerrahi tedavi düşünülür ⁴. Hangisinin uygun olduğuna doktorun karar verir.

• Kansızlık sık ve sessizdir: Yoğun kanama demir eksikliğine ve kansızlığa yol açar. Yorgunluk, saç dökülmesi ve çarpıntı olarak kendini gösterir. Kan sayımı ve ferritin, yoğun kanama değerlendirmesinin standart parçasıdır ⁴.

Bu bilgi ne sağlar?

• Kaydet: Kanamanın başlangıç ve bitiş tarihi, yoğunluğu (ped/tampon sayısı, pıhtı), aradaki lekelenmeler. Lumia'daki döngü takvimi bunun içindir. "Üç aydır düzensiz" yerine "22, 41, 19 gün aralıklı, sonuncusu 9 gün sürdü" demek, doktorunun ilk sorularının çoğunu yanıtlar.

• "Perimenopoz" açıklamasıyla yetinme: Kanama yoğunsa, uzunsa, aradaysa ya da yaşamını etkiliyorsa değerlendirme iste. Bu, çoğu zaman basit bir ultrason ve gerekirse ofiste yapılan kısa bir biyopsi demektir.

• Yoğun kanamaya katlanmak zorunda değilsin: Etkili ve hormon içermeyen seçenekler de vardır.

• Gebelik hâlâ mümkündür: Düzensiz döngü, korunmanın gereksiz olduğu anlamına gelmez. Ayrıca gecikmiş bir âdet, perimenopozda da gebelik testiyle değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

1. Harlow SD ve ark. Executive summary of the Stages of Reproductive Aging Workshop + 10. Menopause. 2012;19(4):387-395.
2. Munro MG ve ark. The two FIGO systems for normal and abnormal uterine bleeding symptoms and classification of causes (PALM-COEIN): 2018 revisions. Int J Gynaecol Obstet. 2018;143(3):393-408.
3. ACOG Practice Bulletin No. 128: Diagnosis of abnormal uterine bleeding in reproductive-aged women. Obstet Gynecol. 2012;120(1):197-206.
4. NICE. Heavy menstrual bleeding: assessment and management (NG88). 2018; güncelleme 2021.

İlgili makaleler

• Perimenopoz, menopoz, postmenopoz: evreler ne anlama geliyor? 5 dakikalık okuma
• Progesteron ve döngü: perimenopozda neden önce o azalır? 5 dakikalık okuma
• Menopoz sonrası kanama 4 dakikalık okuma
• Hormonlar bu dönemde nasıl değişir? 5 dakikalık okuma